Ο κόσμος γύρω μας εξελίσσεται με ταχύτατους ρυθμούς. Η έκρηξη της γνώσης επί παντός επιστητού είναι τόσο τεράστια που κάθε λεπτό και μια καινούργια πληροφορία έρχεται να προστεθεί σε αυτό που ήδη γνωρίζουμε ως δεδομένο.

 Τι γίνεται όμως με το εκπαιδευτικό σύστημα; Νέα ωρολόγια προγράμματα.Αύξηση των ωρών διδασκαλίας στα νέα ελληνικά, στα αρχαία ελληνικά, στα μαθηματικά, ανακατατάξεις στους τρόπους επιλογής μαθημάτων, διαγνωστικά δοκίμια αξιολόγησης της επίδοσης των μαθητών και πάει λέγοντας. Στόχος; Η επιστροφή στα βασικά ή αλλιώς ” back to basics”.

Καταρχάς, ο όρος αυτός χρησιμοποιείται ευρέως από τις κυβερνήσεις, τους εκπαιδευτικούς φορείς και όσους ασχολούνται με τα της εκπαίδευσης και έχει λανθασμένα προωθηθεί στην πράξη ως η επιστροφή στα βασικά γνωστικά αντικείμενα. Γλώσσα, Μαθηματικά, Επιστήμες. Όσοι ασκούν εκπαιδευτικές πολιτικές και λαμβάνουν αποφάσεις για τη λειτουργία του εκπαιδευτικού συστήματος, λανθασμένα, θεωρούν ότι η επιστροφή στα βασικά σημαίνει την έμφαση σε μια ομάδα γνωστικών αντικειμένων, τα οποία συνδέονται με τα ακαδημαϊκά προσόντα που είναι απαραίτητα για την έρευση εργασίας και τη συμβολή, μέσω αυτής, στην ανάπτυξη της οικονομίας.

Ωστόσο, σ΄ έναν κόσμο συνεχώς μεταβαλλόμενο όπου ο εκπαιδευτικός κινδυνεύει να πάψει να είναι απαραίτητος για το μαθητή,  αφού ο μαθητής είναι σε θέση να βρει τη γνώση όπου και οποτεδήποτε μέσω των μηχανών αναζήτησης, μήπως πρέπει να επανεξετάσουμε το ρόλο του εκπαιδευτικού και του εκπαιδευτικού συστήματος στη βάση του; Είναι γεγονός ότι ο ρόλος του εκπαιδευτικού μέσα στη σχολική τάξη ως (μετά-) φορέα της γνώσης έχει πια καταργηθεί. Το ένα και μοναδικό βιβλίο ως μέσο απόκτησης της γνώσης είναι πλέον άχρηστο για τους μαθητές, οι οποίοι είναι σε θέση να έρχονται καθημερινά σε επαφή με νέες πληροφορίες.

 Εφόσον τα σημερινά παιδιά έχουν γεννηθεί σε έναν κόσμο τεχνολογικό, γιατί επιμένουμε να κρατάμε τη σχολική εκπαίδευση αποκομμένη από αυτή την τεχνολογική εξέλιξη; Αντί για παράδειγμα να δαιμονοποιούμε τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης θεωρώντας τα υπεύθυνα για το φτωχό λεξιλόγιο των μαθητών μας, την αντικοινωνικότητα, τη νωθρότητα και τόσα άλλα που κατά καιρούς λέμε ότι χαρακτηρίζουν τους νέους, μπορούμε πολύ απλά να τα χρησιμοποιήσουμε ως μέσα και εργαλεία της διδασκαλίας μας. Ποιος ο λόγος να μαθαίνουμε στους μαθητές μόνο μαθηματικούς τύπους, ημερομηνίες για γεγονότα που συνέβησαν σε εποχές  μακρινές, να μεταφέρουμε γνώσεις αποσπασματικές μέσα από σχολικά βιβλία που και εμείς οι ίδιοι βαριόμαστε να διαβάσουμε; Γιατί δεν καθοδηγούμε τους μαθητές μας να αναζητούν προβλήματα που αντιμετωπίζει ο πλανήτης μας, ώστε να βρίσκουν λύσεις; Γιατί να μην τους διδάξουμε πώς να αναζητούν πληροφορίες και να ξεχωρίζουν τις έγκυρες από τις ψευδείς; Γιατί να μην τους βοηθήσουμε να αναπτύξουν τις σημαντικές δεξιότητες της επιχειρηματολογίας, του διαλόγου και της συνεργασίας;

Όσον αφορά στην απόκτηση πανεπιστημιακού τίτλου σπουδών, αυτή είναι αυτονόητη για την πλειοψηφία. Ενώ οι περισσότεροι έχουν στην κατοχή τους έστω ένα πτυχίο, οι οικονομικές συνθήκες δεν ευνοούν πάντοτε την επαγγελματική εξασφάλιση. Είναι καιρός η εκπαίδευση να απαγκιστρωθεί από το ρόλο της ως βιομηχανία παραγωγής πτυχιούχων. Είναι άξιον απορίας  πως- από ένα σύστημα που εξακολουθεί από την εποχή της δημιουργίας του να έχει ως απώτερο σκοπό την ακαδημαϊκή μόρφωση-  μόνο ένα μικρό ποσοστό από το σύνολο των μαθητών, που οδηγείται στα πανεπιστήμια βγαίνει από αυτά έχοντας αποκτήσει πραγματική γνώση. Τελικά, αυτό που επιτυγχάνεται είναι η εξαγωγή επιστημόνων που χαρακτηρίζονται από αποσπασματική γνώση, ελλιπή μόρφωση, κακή χρήση της ελληνικής γλώσσας και ανύπαρκτη παιδεία. Έχουμε αναρωτηθεί γιατί συμβαίνει αυτό;

Σε αυτό το σημείο γεννάται και ένα ερώτημα για όσους δεν κατορθώνουν να εισαχθούν σε κάποιο πανεπιστήμιο. Είναι απλώς κακοί μαθητές που δεν έχουν τις ικανότητες ή την εξυπνάδα; Η απάντηση είναι ναι. Δεν έχουν τις “ικανότητες” ή την “εξυπνάδα” να επιτύχουν σε ένα εκπαιδευτικό σύστημα που φτιάχτηκε εξ αρχής για μια και μόνο ομάδα ατόμων. Και αυτό από μόνο του κάνει τη βάση του εκπαιδευτικού συστηματος προβληματική.

Η εκπαίδευση δεν υπάρχει γι΄αυτό το λόγο και δεν πρέπει σε καμια περίπτωση να επιτελεί αυτόν και μόνο το σκοπό.  Αλλιώς τα άτομα που αδυνατούν να επιτύχουν σε αυτό το κομμάτι τείνουν να αισθάνονται ελλειμματικά και ηλίθια. Υπάρχουν άτομα που περνούν ολόκληρη τη ζωή τους νιώθοντας αποτυχημένα μόνο και μόνο επειδή δεν μπόρεσαν να είναι όπως κάποιοι άλλοι.

 Η εκπαίδευση πρέπει να προσφέρεται στον ίδιο βαθμό σε όλα τα άτομα και οι εκπαιδευτικοί πρέπει να βοηθούν τους μαθητές τους να αναπτύσσουν τις κλίσεις και τα ταλέντα τους.  Οι τέχνες, οι ανθρωπιστικές επιστήμες που βρίσκονται μέσα στα Αναλυτικά Προγράμματα; Και γιατί;

Θα πρέπει, επίσης, να μας προβληματίσει το γεγονός ότι το εκπαιδευτικό σύστημα εξακολουθεί να εξουδετερώνει κάθε ίχνος φαντασίας και δημιουργικότητας. Μαθαίνουμε στα παιδιά ότι για όλα τα πράγματα υπάρχει μια μόνο οπτική και μια ορθή απάντηση. Ο φόβος της λανθασμένης απάντησης σκοτώνει τη φαντασία, τη δημιουργικότητα και κάνει την αποκλίνουσα σκέψη των μαθητών να αποδυναμώνεται και μέχρι το τέλος της σχολικής εκπαίδευσης να είναι ανύπαρκτη. Πρέπει να αντιληφθούμε ότι η δημιουργικότητα είναι εγγενές χαρακτηριστικό, το οποίο μπορεί και  πρέπει να καλλιεργείται. Οι εκπαιδευτικοί πρέπει επιτέλους να αντιληφθούμε ότι ο ρόλος μας δεν είναι να μεταφέρουμε τη γνώση σε κεφάλια που είναι άδεια, λες και είμαστε οι φωτισμένοι αυτού του κόσμου. Ρόλος μας είναι να καθοδηγούμε, να συμβουλεύουμε και να υποστηρίζουμε τους μαθητές μας, για να ανακαλύπτουν οι ίδιοι τη γνώση.

 Στόχος ενός σύγχρονου εκπαιδευτικού συστήματος πρέπει να είναι η ανάπτυξη ατόμων με γνώσεις, αλλά και τις δεξιότητες της επικοινωνίας, της συνεργασίας, της κριτικής σκέψης και της δημιουργικότητας. Είναι σημαντικό τα άτομα να είναι σε θέση να λύνουν προβλήματα που σχετίζονται με την εμπειρία. Έτσι, η μάθηση  αποκτά προσωπικό νόημα για τον κάθε μαθητή εξασφαλίζοντας  τη μέγιστη δέσμευση απέναντι στον  επιδιωκόμενο διδακτικό στόχο. 

Τί  νόημα έχει να αναγκάζουμε τους μαθητές να αποστηθίζουν σελίδες με συγκεκριμένα ιστορικά γεγονότα, ενώ μπορούμε να εκμετελλευτούμε αυτά τα γεγονότα, για να βοηθήσουμε τους μαθητές να κατανοήσουν τις αιτίες που σε κάθε εποχή οδηγούν σε αυτά; Η γνώση είναι χρήσιμη μόνο όταν αποκτά προσωπικό νόημα και ο μαθητής είναι σε θέση να την ανακαλεί και να την εφαρμόζει σε νέες συνθήκες.

Ως εκπαιδευτικοί οφείλουμε να δώσουμε στους μαθητές μας την ελευθερία της έκφρασης των ιδεών τους, όσο τρελές και αν ακούγονται. Να τους δείξουμε ότι δεν υπάρχει μια μόνο ορθή απάντηση για όλα τα πράγματα. Να τους δώσουμε το δικαίωμα του λάθους,  έτσι ώστε να συμβάλουμε στην καλλιέργεια της φαντασίας τους.

Ας ξανασκεφτούμε, λοιπόν, το ρόλο της εκπαίδευσης ως φορέα διαμόρφωσης ατόμων, που σκέφτονται, εκφράζονται,  δημιουργούν, αγαπούν τη μάθηση και βρίσκουν νόημα σε αυτήν με αποτέλεσμα να τη θεωρούν χρήσιμη. Εξάλλου, όπως πολύ σωστά είπε ο Ken Robinson “η εκπαίδευση είναι διαδικασία μέσω της οποίας μαθαίνουμε τους ανθρώπους και κατανοούμε καλύτερα και τον εαυτό μας”.

Μαριλένα Ζίγγα.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *