Η βιωματική μάθηση χαρακτηρίζεται ως ένας εναλλακτικός τρόπος εκπαίδευσης σε αντιπαραβολή και αντίθεση με τον παραδοσιακό τρόπο εκπαίδευσης που συσχετίζεται με την μετωπική διδασκαλία και την απομνημόνευση της ύλης. Στη βιωματική μάθηση δίνεται βαρύτητα στην εμπειρία με σκοπό τη νοηματοδότηση της γνώσης. Επίσης, αντί της απομνημόνευσης στηρίζεται στην αναζήτηση της γνώσης (Δεδούλη, 2002).
Πρέπει όμως να θεωρείται ακόμη και σήμερα ως εναλλακτική και όχι ως βασικός τρόπος εκπαίδευσης των σημερινών παιδιών; Αν η απάντηση στο ερώτημα είναι ότι η βιωματική μάθηση είναι αναγκαία, γιατί ισχύει αυτό;
Το πιο σημαντικό στοιχείο σε αυτήν την διαδικασία είναι οι ίδιοι οι μαθητές αφού αναλαμβάνουν και έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο στην διαδικασία της μάθησης.
Είναι οι ίδιοι το επίκεντρο του κάθε μαθήματος και όχι ο δάσκαλος και το μάθημα.
Σημασία δεν έχει το τί θα μάθουν τα παιδιά, αλλά το πώς θα μάθουν. Συνεπώς η βαρύτητα δε δίνεται στο αποτέλεσμα, αλλά στην προσπάθεια που καταβάλλεται και στη διαδικασία αναζήτησης της γνώσης.
Η βιωματική μέθοδος και εκπαίδευση έχει ως στόχο να φέρει τον μαθητή σε άμεση επαφή με το αντικείμενο μάθησης, μέσα από την έρευνα (project) (Ματσαγγούρας, 2002), αλλά και μέσα από πολλές δραστηριότητες όπως:
τις συνεντεύξεις
τα παιχνίδια
την αφήγηση ιστοριών
τα παιχνίδια ρόλων
την χρήση της Δημιουργικής γραφής
τις καλλιτεχνικές δημιουργίες κ.α.
Οι μαθητές μαθαίνουν να συνεργάζονται μέσα από ομαδικές δραστηριότητες, να αναπτύσσουν κριτική σκέψη και να επικοινωνούν.
Οι δεξιότητες αυτές επιτελούν κοινωνικοποιητική λειτουργία και αξιοποιούνται πέρα από τα όρια της τάξης και του σχολείου.
Οι βιωματικές δραστηριότητες εκτός από ευχαριστές πρέπει να βοηθούν τους μαθητές να οικοδομούν μια βαθια γνώση που έχει άμεση σχέση με την κοινωνική πραγματικότητα.
Τελικός στόχος είναι να καθοδηγήσουμε τους μαθητές μας πώς να μαθαίνουν (μαθαίνω πώς να μαθαίνω) και πώς να σκέφτονται αντί του τι να σκέφτονται.
Οι διαδικασίες και οι μέθοδοι που χρησιμοποιούνται στην βιωματική μάθηση συμβάλλουν στην κατανόηση του εαυτού μας (Καμαρινού,1998), αλλά και την ανάπτυξη της προσωπικότητας συνολικά.
Τέλος, η βιωματική μάθηση έχει επιστημονικά αποδειχθεί από επιστήμες όπως την Νευρο-Επιστήμη, την Επιστήμη της Μάθησης και την Εκπαιδευτική Ψυχολογία πως η πιο αποτελεσματική μέθοδος μάθησης όχι μόνο ενός αντικειμένου σπουδών, αλλά ως τρόπος προσωπικής ανάπτυξης και ετοιμασίας των μαθητών μας ως πολίτες του 21ου αιώνα είναι η βιωματική μάθηση.